خانه نو
سرگذشت «ری‌بن»؛ برخاستن چپ از دنده راست

ری بن در آستانه 80 سالگی است و در طول عمر پربار خود مدام پوست انداخته و از یک کالای عامه پسند، نماد جدایی ناپذیر فرهنگ عامه شده است. استایل و ریخت چند نسل به عینک های ری بن مزین است، متن پیشرو تلاشی است در جهت بررسی اجمالی رخدادهای پیرامون این برند.


چشم‌های حساس جان مک ردی

سال 1929 حد فاصل دو جنگ بزرگ جهانی ژنرال جان مک ردی از خلبانان باسابقه و فرماندهان نیروی هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا، در بازگشت از عملیاتی خارج از خاک آمریکا یکراست به وچستر نیویورک سراغ جان مکوب باش و هنری لامب مدیران کمپانی «باش اند لامب» (یکی بزرگ‌ترین مراکز تولید محصولات مرتبط با چشم در جهان) رفت تا راه حلی برای جلوگیری از آسیب چشم خود و خلبانانش در مواجه با انواع و اقسام اشعه‌هایی که در حین پرواز با آن مواجه می‌شدند، بیابد. طراحان و متخصصان مجموعه «باش اند لامب» عینکی با شیشه معدنی رفلکس سبز رنگ با قاب استیل (فولاد زدزنگ) با روکش طلا را طراحی کردند که برای محافظت از چشمان ژنرال مک ردی و هم قطارانش مانع عبور اشعه مادون قرمز و ماورای بنفش می‌شد. این محصول به تصویب نیروی هوایی ارتش ایالات متحده به‌عنوان یک وسیله ضروری برای خلبانان رسید و در سال 1937 ذیل برند «ری‌بن اوینیتور» یا عینک «ری‌بن خلبانی» رونمایی شد.

ماجرای فرود شگفت‌‌انگیز ژنرال مک آرتور

حد فاصل مصوبه ارتش آمریکا پیرامون استفاده از عینک «ری‌بن خلبانی»، یکی از ملزومات نیروهای نظامی (علی‌الخصوص نیروی هوایی) تا تبدیل این محصول در غایت یک نماد فرهنگ عامه، یک اتفاق وجود دارد که شاید بتوان آن را در زمره یکی از مهم‌ترین فرازها پیرامون اتفاقات برند «ری‌بن» دانست.

در کوران جنگ دوم جهانی ژنرال مک آرتور که یکی از جنجالی‌ترین و کاریزماتیک‌ترین کاراکترها در طول تاریخ ارتش آمریکاست، در حالی که یک عینک «ری‌بن خلبانی» بر چشم داشت در مجمع‌الجزایر فیلیپین ناگزیر به فرود اضطراری شد و از اقبال خوش مدیران کمپانی «ری‌بن»، این فرود توسط لنز پاپاراتزی‌های همیشه حاضر در صحنه شکار شد و تنها طی چند روز صفحه‌ اصلی تمام روزنامه‌های دنیا را فتح کرد و عالم‌گیر شد، البته نه به خاطر پرواز و فرود دلیرانه‌‌اش، بلکه بیشتر به واسطه عینک آفتابی جذابی که بر چشمانش بود.

از کف خیابان تا روی چشمان رئیس جمهور

سال 1952 کمپانی «ری‌بن» با یک اقدام جسورانه تغیری عمده در متریال تنها لاین عینک خود (ری‌بن خلبانی) ایجاد کرد و با استفاده از پلاستیک فشرده به جای فولاد ضد‌زنگ، انقلابی در طراحی عینک پدید آورد و لاین جدید خود را با نام «ویفر» به بازار عرضه کرد. مخاطب هدف این محصول ارزان قیمت، سبک وزن و کاربردی قرار بود نوجوانان، جوانان و قشر متوسط جامعه باشند، شاید آخرین فکری که از ذهن طراحان شرکت «ری‌بن» در خلق ویفر می‌گذشت این بود که سوپراستارهایی همچون باب دیلن، مرلین مونرو و ادری هیپبرن در کنار جوانان عاصی دهه 50 و 60 میلادی این عینک را برای تکمیل استایل خود انتخاب کنند. اما ماجرا به اینجا ختم نشد؛ ویفر پلاستیکی و ارزان‌قیمت این بار، روی صورت رئیس جمهور جوان و محبوب آن سال‌ها جان اف  کندی نشست که مرگ ملودرامش وسط خیابان‌های دالاس (شمایل مردی که خون مغزش روی کت و دامن شنل ژاکلین همسرش دلمه زد) او را در زمره ضد قهرمانان پر‌شمار دهه 60 میلادی جای داد.

فریمی برای تمام فصول موسیقی

سال 1960 محصول دیگری از مجموعه «ری‌بن» به بازار آمد. گویا طراحان این کمپانی فوت و فن کیمیاگری را از بر بودند و دست به هر چه می‌زدند طلا می‌شد. این بار پس از ابر‌ستاره‌های دهه 50 میلادی و رئیس جمهور نوردی، قرعه به نام راک‌استارها و ستارگان دنیای موسیقی در‌آمد. عینک گرد «ری‌بن» که با نام تجاری «روند متال» به بازار آمد، به سرعت توانست، نظر ستارگان موسیقی را به خود جلب کند و این فرم گرد به طرز غریبی روی صورت جان لنون خواننده، نوازنده و ترانه‌سرای افسانه‌ای گروه «بیتلز» نشست و جزئی از استایل این ابرستاره موسیقی شد، تا جایی که بسیاری از مشتریان عینک‌های کمپانی «ری‌بن» نام این مدل را «جان لنونی» خطاب می‌کردند. این استایل برای ستارگان موسیقی به سرعت همه‌گیر شد و به همه سبک‌ها رخنه کرد و راهش را در دهه‌های بعد (80 و 90 میلادی)  نیز ادامه داد. اسلش گیتاریست افسانه‌ای گروه «گانز اند روزس»،  برادران گالاگر از گروه پرطرفدار «اوآسیس» و سر التون جان جز برجسته‌ترین اهالی موسیقی بودند که در کنار خیل عظیم نوجوانان و جوانان عینک «ری‌بن» با قاب گرد را برای تکمیل استایل خود برگزیدند. برخی با اینکار سعی در زنده نگه داشتن یاد جان لنون مرد آرام و صلح‌طلبی را داشتند که او هم همچون کندی در آغوش همسرش، با شلیک گلوله جان داد.

«ری‌بن» زیر بلیط پدرخوانده ایتالیایی

در تمامی سال‌های دهه 80 و 90 میلادی شرکت «ری‌بن» به عنوان مهم‌ترین و جریان‌سازترین برند در زمینه تولید عینک در سراسر جهان شناخته می‌شد و کانسپت اصلی طراحی این مجموعه حول محور کلید واژگان کاربردی بودن، ساده بودن، ارزان بودن، در دسترس بودن و این قبیل مفاهیم می‌چرخید؛ محصولی موفق، که به‌عنوان نمادی از فرهنگ عامه و استایل خیابانی در آمریکا و دیگر کشورهای جهان جایگاه خود را تثبیت کرد. «ری‌بن» در طی تمام این سال‌ها لاین‌های جدید خود از جمله «کلاب مستر»، عینک‌های شیشه رنگی و فرم‌های پلاستیکی طرح‌دار و محصولات خاص سفارشی را تولید و عرضه کرد.

در سال 1999 کمپانی «لاگساتیکا» ایتالیا با رقم سرسام آور 640 میلیون دلار مالکیت کمپانی «ری‌بن» را از آن خود کرد و در ادامه این روند تقریبا تمامی کمپانی‌های تولید عینک را به مالکیت خود درآورد و در یک سیاست هدفمند و منسجم نبض بازار جهانی عینک را در اختیار خود گرفت. نمود بارز این حضور قدرتمند در بازار عینک توسط کمپانی جاه‌طلب «لاگساتیکا»، قیمت‌گذاری‌های جدید بود که به ناگاه عینک‌های 10 دلاری را تا 90 دلار قیمت‌گذاری کرد و از آنجایی که هیچ آلترناتیوی برایش در بازار وجود نداشت توانست این اصل را جا بیندازد که عینک آفتابی محصولی لوکس است. از یک جهت این سیاست‌گذاری به دور از ماهیت خیابانی و کاربردی کمپانی «ری‌بن» بود و از سوی دیگر ماهیتی دوگانه به عینک‌های «ری‌بن» می‌داد، کالایی لوکس با اصل و نصبی خیابانی و عامه، بلایی که شاید به سر ی کتانی‌های آدیداس و کانورس و شلوار جین‌های لیوایز هم به نوعی آمد. به هر روی امروز «ری‌بن» نماد اصالت عینک آفتابی است، محصولی با ساختاری ساده در ظاهر و هویتی چند‌لایه، که با تعبیری رمانتیک، توامان دل از چپ و راست جامعه برد (نمونه‌اش جان لنون و ژنرال مک‌آرتور)  وجزئی از فرهنگ خیابانی قشر متوسط و زیر متوسط شد و در عین حال یک کالای لوکس بر روی چشمان ستارگان میلیون دلاری.


<< بازگشت