خانه نو
نگاهی به معماری باشکوه موزه «آرمیتاژ» در روسیه

مکانی خلوت که به قصری زمستانی بدل شد؛ این این جمله توصیف یک موزه باشکوه در همین حوالی است: موزه‌ای قدیمی و سرشناس با نام «آرمیتاژ» در روسیه. «آرمیتاژ» واژه‌ای فرانسوی است که به معنای یک مکان دنج و خلوت است. این موزه که افتخار ملی روسیه محسوب می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین موزه‌های جهان است و بیش از 3 میلیون اثر هنری را در خود جای داده و آثار هنرمندانی بزرگی هم‌چون لئوناردو داوینچی، رافائل، تی‌سین، رامبراند، کلود مونه، روبنس، رنوآر، ون‌گوگ، ماتیس، گوگن، پیکاسو و میکل‌آنژ در آن نگهداری می‌شود. در این مطلب نگاهی کوتاه می‌اندازیم به این موزه مطرح و جهانی. موزه «آرمیتاژ» دارای 5 سالن است که هر کدام آثار هنری گوناگونی مثل نقاشی، مجمسه، صنایع دستی، جواهرات، نساجی و کوبلن و تقریبا هر نوع اثر هنری از ایران باستان، روم و یونان باستان، مصر قدیم و چین در آن‌ها موجود است. در مورد عظمت این موزه همین بس که اگر برای دیدن هر اثر حدود یک دقیقه وقت صرف کنید، بایستی بیش از 11 سال به تماشای این موزه بپردازید.


جدای از آثار هنری باشکوه و فراوان موجود در این موزه از معماری باعظمت و خاص آن نیز نباید چشم پوشید. موزه «آرمیتاژ» یا همان قصر زمستانی در شهر سن‌پترزبورگ واقع شده، جایی که از دیرباز به دلیل معماری‌های باشکوهش مورد توجه جهانیان بوده است. این موزه دارای مجموعه‌ای از آثار هنری تراز اول دنیا و همچنین کاخهای زیبا و اتاق‌های مجلل است که در زمان‌های مختلف توسط معماران معروف دنیا طراحی شده است. «آرمیتاژ» مجموعه‌ای است از پنج ساختمان که نخستین ساختمان آن، «کاخ زمستانی» است که توسط معمار برجسته ایتالیایی فرانچسکو بارتولومئو راسترلی طی سال‌های ۱۷۵۴ تا ۱۷۶۲ میلادی ساخته شد؛ این سال‌ها با زمان سلطنت دختر پتر کبیر یعنی الیزابت مصادف بود. طی سال‌های ۱۷۶۴ تا ۱۷۷۵ میلادی و در زمان فرمانروایی کاترین کبیر، بنای «آرمیتاژ کوچک» توسط دو طراح و معمار به نام‌های ژان باتیس والین و یوری والتن ساخته شد و در همین دوران بود که کلکسیون‌های زیادی از نقاشی‌ها و مجسمه‌های جهان به این موزه تعلق گرفت. سومین ساختمان، بنای «آرمیتاژ قدیم» است که طی سال‌های ۱۷۷۱ تا ۱۷۸۷ میلادی توسط یوری والتن ساخته شد. چهارمین ساختمان، بنای «تئاتر آرمیتاژ» است که طی سال ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۷ میلادی توسط کوآرنگی ساخته شد. آخرین ساختمان، بنای «آرمیتاژ جدید» است که در سال‌های ۱۸۴۲ تا ۱۸۵۱ میلادی توسط کلز ساخته شد.

ساختمان بزرگ «آرمیتاژ» در حدود 233،345 متر مربع مساحت دارد و در مجموع این موزه­ عظیم دارای 1786 درب، 1945 پنجره و 1057 سالن یا اتاق است. همان‌طور که گفته شد هسته اولیه و اصلی این بنا یک قصر زمستانی بوده، از این‌رو از همان ابتدا تجمل و تفاخر با این ساختمان تزریق شده است. از آنجا که معمار اولیه بنا یک فرد ایتالیایی بوده سبک معماری بنا به شکل کلیساها و کاخ‌های مجلل ایتالیایی طراحی و ساخته شده است. سبک معماری این بنای زیبا که در کناره رود «نوا» دل هر بیننده‌ای را می‌رباید به سبک باروک است.

مهم‌ترین خصوصیت معماری موزه «آرمیتاژ»، ساختن فضاهای منحنی و استفاده فراوان از تزئینات معماری است. معماران و هنرمندان با این ‌کار، به این بنا، شکوه و عظمتی خاص ‌بخشیدند. در طراحی از شیوه استفاده منظم از درخت گل و آب‌نما بهره گرفته شده که عظمت و شکوهی وصف‌ناشدنی به بنا می‌بخشد. ایجاد فضاهای مفید و ایجاد فضاهایی که امکان تفکر را فراهم کند دو هدفی بود که یکی از ویژگی‌های سبک معماری باروک است. به این ترتیب که فضاهای داخلی یکپارچه‌ای فراهم کردند تا هم برای اجتماعات بزرگ مناسب باشد و هم جایگاهی باعظمت برای مراسم مذهبی گروهی یا تعمق و عبادت فردی را فراهم کند. این بنا مستطیل‌شکل است و دارای چند راهروی واحد و محوطه مرکزی گسترده است. ایجاد یکپارچگی کامل در فضا هدف نهایی معماری باروک است که به خوبی در نمای بیرونی موزه «آرمیتاژ» قابل مشاهده است. بدین ترتیب بیننده از حالت تماشاچی صرف خارج شده و به جزئی از خود فضا تبدیل شده است. استفاده از سقف‌های بلند گنبدی، پلکان‌های مارپیچی، گچ‌بری، بهره‌گیری از مجسمه، استفاده از ستون‌های بلند و قطور، پنجره‌های بلند و متعدد، ورودی‌های مجلل و باشکوه، استفاده از سنگ‌های مرمر و گرانیت در ساخت بنا به همراه صدها ویژگی دیگر این ساختمان را به یک بنای لوکس و باشکوه بدل کرده است که علاوه بر گنجینه غنی و ارزشمندی که در خود جای داده، از حیث معماری سازه و بنا نیز خود یک میراث گران‌بها محسوب می‌شود.


<< بازگشت